Người thực hiện: Đỗ Mạnh Cường.

Twins là bộ ảnh tư liệu được tôi thực hiện ở một xã nghèo thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Huy và Hùng sinh năm 2002, hiện đang học lớp 5 nhưng việc học đối với các em chỉ để hòa nhập cộng đồng, do thị lực của các em quá yếu. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, các anh chị đều lấy vợ lấy chồng khá sớm nên không phụ giúp nhiều cho bố mẹ và hai em.

Trong một lần đi cứu trợ lũ năm 2010, tôi đã gặp hai anh em, đến đầu năm 2013 tôi bắt đầu thực hiện bộ ảnh sau khi được tiếp xúc với thể loại ảnh tư liệu qua buổi nói chuyện với anh Hải Thanh và Maika Elan. Bộ ảnh đến nay đã hoàn thành phần đầu, hy vọng là sẽ có cơ hội giới thiệu tiếp các phần tiếp theo với các bạn.

Xin trân trọng cảm ơn !

Chụp ảnh con người có nghĩa là cưỡng hiếp họ, nhìn họ theo cách họ chưa từng thấy ở chính mình, biết những điều họ chưa từng biết về chính mình, nó khiến cho con người trở thành những vật thể bị sở hữu. Giống như máy ảnh là hình ảnh thi vị của khẩu súng, chụp hình ai đó chính là một vụ ám sát tự tiềm thức – một cách giết người êm ái hợp lẽ với thời khắc bi ai, đáng sợ.

Susan Sontag. On photography.

Kĩ thuật số đã khiến cho tất cả các ngành nghệ thuật trong đó có nhiếp ảnh phải tự vấn và vận động chuyển biến tìm ra ngôn ngữ của thời đại. Kỉ nguyên của tốc độ. Phát minh tiện ích đi trước những cuộc bàn cãi không thỏa đáng không hồi kết. Phân mục Nhiếp-ảnh-điện-thoại-di-động của bộ ảnh tôi đề cập đến vốn dĩ đã là chủ đề béo bở của các nhà biện luận. Nhưng chẳng dại gì viết tán khi mà từng frame ảnh chuyển lướt sinh động như muốn lấn át cảm quan. Tôi tò mò về 22 – tên bộ ảnh, là 22 nhịp ? 22 giờ ? 22 tháng ? 22 tuổi ? là bước đúp 2.2 của điệu nhảy? là số gắn kết đặc biệt với cá nhân tác giả như trong lời giới thiệu?

22 là bộ 60 ảnh khổ vuông chụp bằng iPhone qua xử lý các apps được xếp thành 30 cặp hình ảnh liên tiếp. Ảnh màu, ảnh đen trắng. Ảnh tự chụp mình, chụp vật đồ thân thuộc, chụp không gian nơi chốn đi qua. 22 thoạt đầu dễ dàng được đọc như dạng photo diary – ảnh nhật kí của một thanh niên đô thị điển hình của thế hệ instagram. Tôi tưởng tượng tác giả, y như những người đồng lứa, say sưa mọi lúc mọi nơi ghi lại hiện thực quanh mình bằng ống kính iPhone – vật bất ly thân với vẻ hứng khởi không dứt như chơi đùa. Một trong những công năng của nhật kí là để trì hoãn trí quên. Chụp ảnh để vĩnh cửu hóa một khoảnh khắc. Nhưng tính riêng tư đã có một định nghĩa mới với thế hệ instagram, nhiệm vụ ghi nhớ cá nhân lùi sau nhiệm vụ trưng bày. Mỗi tài khoản instagram là một gallery ảnh trực tuyến với các nghệ sĩ sử dựng hết sức tài tình những apps đa dạng hấp dẫn. Nhu cầu thi vị hóa hiện thực của chính mình được kích thích mạnh mẽ vì sự nhiệt tình của các khán giả trên thế giới ảo. Vậy bộ ảnh 22 sẽ khác gì với những nhật kí ảnh mỹ miều của thế giới instagram huyễn hoặc?

Trước hết, phải thú thực, tôi nghĩ 60 ảnh là quá nhiều. Chẳng nên quên nghệ thuật nhiếp ảnh dưới hình thức bộ ảnh đồng nghĩa với nghệ thuật biên tập (editing). Ảnh được chọn, ảnh đứng chung trang, ảnh trước ảnh sau, ảnh đầu ảnh cuối, mọi sắp xếp phải thể hiện được tư duy nhất quán cũng như nhịp điệu. 60 ảnh – 60 giây của 22 thiếu tính chưng cất. Sự hiện diện của phần lớn các ảnh màu có vẻ đáng nghi vấn. Cảnh đường phố nhìn từ trên cao với ánh sáng vàng ấm (3), cảnh thiên nhiên khối sáng lung linh (16), cảnh đô thị hóa thành mảng màu (19), cảnh nắng chiều thơ mộng (24), cảnh hình vỡ qua lớp kính tấm lấm hạt (29),… Ấn tượng thuần túy về thị giác gây cảm giác chúng không vượt lên trên các tấm ảnh thi-vị-hóa hiện thực của những tác giả instagram ngay cả khi chúng mang dấu ấn về một kĩ năng hình ảnh thuần thục, khiến cho bộ ảnh mơ hồ về diễn ngôn.

Tuy vậy, 22 thú vị nhiều hơn thế. Tôi cảm thấy tiếc vì tiện ích của viahe.org không cho phép tôi xem bộ ảnh theo cách đọc cá nhân. Tôi sẽ mang tất cả ảnh đen trắng trong 22 sang một 1 bên và âm thầm sung sướng xem các hình ảnh lướt qua như một phim câm tự sự hồi hộp. 14 bức chuyển động một nhịp điệu riêng, xâm nhập vào độc giả bằng không khí đặc quánh của các pixels đen trắng. Hiện thực trải ra như bủa vây đồng hóa sự hoang mang của người chụp lẫn người xem. Và nhất định đây không phải thứ hiện thực kiểu cách thơ mộng hóa. Cận cảnh khuôn mặt người phủ đầy bọt trắng gây khó khăn trong việc nhận dạng (4), khuôn hình của đồ vật không tham chiếu (7), phần thân dưới bị cắt ngang của một cậu bé trong một tư thế gây cảm giác không thoải mái (8), cận cảnh của một vùng da lông lá (10), một con mèo hiện lên có vẻ ma quái (27),… Sự bất bình thường trong tái trình hiện các chủ thể khiến tôi có cảm giác chúng đều là một và là tác phẩm của sự phân ly biến dạng từ 1 chủ thể gốc. Người cũng là dương vật cũng là mèo ban đêm, cũng là da thịt cũng là vật treo nơi góc nào … Chủ thể này nổi lên trên bề mặt của một không gian đô thị u ám. Tôi bị hấp dẫn hoàn toàn bởi cảm giác hoang mang trong thiết lập một thế giới tiềm tàng hiểm họa. Dáng vóc khu đô thị chìm trong mảng tối (2), những đám mây đầy đặn qua lớp kính lại có vẻ nguy hiểm như sắp che phủ thành phố (9), sự hiện diện trong suốt có vẻ mỏng manh của một nhóm mang đồng phục (15), quảng trường dễ dàng bị xâm lấn bởi những chuyển động không báo trước (18),… Không gian đô thị trở thành không gian ẩn chứa hiểm họa. Không gian ảnh như không gian dự báo bất trắc.

Không thể không nói về hai cặp ảnh tôi đặc biệt thích trong 22. Có lẽ diễn ngôn của cả bộ ảnh có thể gói gọn trong 2 cặp này và thật ra chúng đủ sức là những tác phẩm độc lập. Ảnh số 23 là 1 cặp ảnh màu. Bên trái chụp lỗ kính thủng nhìn ra bầu trời. Bên phải chụp 1 dãy kính nhìn ra khu đô thị. Ảnh phải chụp ngược sáng nên căn phòng tối đen, 1 chiếc máy vuông khó định dạng trông giống như máy điều hòa được treo ở giữa. Màu xanh dịu dàng của bầu trời không thể xua tan được cảm giác về sự hoang vắng đến rợn người của không gian đô thị. Căn phòng tối, vị trí lỏng lẻo của chiếc máy, những tòa cao tầng lạnh lùng khiến cho địa danh được chụp dù ngoài đời có đông đúc đến mấy cũng hiện lên trên hiện thực của ảnh như một thành phố bỏ hoang. Lỗ thủng kính, rất có thể là chi tiết của dãy kính ảnh bên phải, như là dấu tích của một dư chấn đã trải qua. Cả cặp ảnh có vẻ nhẹ nhàng nhưng lại mang không khí apocalypse. Lỗ thủng kính còn là một hình dạng phổ quát biết tự vấn. Hiện thực hiện trên kính và hiện thực ta được nhìn thấy bên ngoài kính mang hai màu xanh khác nhau. Diễn trình qua kính như 1 lớp lọc là một diễn trình của sự thật. Ẩn dụ của tấm gương bao nhiêu năm nay vẫn là ẩn dụ về sự hư cấu. Vậy cái lỗ thủng bất thường chính là khe hở của sự nhận thức. Nó trôi nổi, tế nhị, mỏng manh và khó nắm bắt. Bức ảnh bên trái là bức ảnh nói về sự chụp ảnh. Tôi nghĩ đây là một bức ảnh hay và đẹp một cách sắc sảo.

Còn cặp ảnh đẹp một cách lạ kì. Là cặp ảnh 14. Ảnh trái chụp cận khuôn mặt một thanh niên trông hơi dị thường vì góc chụp. Ảnh phải vẫn chụp cậu thanh niên ấy, mặc đồ lót áo may ô trắng đứng ở cửa phòng. Mắt nhân vật sáng thành điểm. Cậu thanh niên vì thế xuất hiện với dáng dấp như một vật thể ngoài hành tinh. Kì lạ. Bí ẩn. Khuôn mặt méo mó bên trong ảnh bên trái gây hấp dẫn cho dù đó là thứ da thịt yếm thế. Cái nhìn trực diện trong ảnh bên phải của đôi mắt sáng quắc lạ kì như xuyên thấu mang tính phê bình. Cái nhìn như hiểm họa rình rập. Tôi có cảm giác tác giả đang chụp ảnh nhân vật như đang chụp ảnh chân dung mình. Và cái nhìn của máy ảnh mà người chụp sở hữu gần như có cùng trọng lượng với đôi mắt sáng quắc kia.

Đi bên ngoài ảnh thi vị hóa cuộc sống riêng tư, 22 là bộ ảnh mang tính tự sự phản chiếu cái nhìn về không gian đô thị, là thực hành suy ngẫm về chính người cầm máy cũng như về hành vi chụp hình.

Còn tại sao, cuộc chụp hình như một cuộc thủ dâm bất thành. Bạn có thể xem cặp ảnh số 5, thiết lập thêm một cách đọc mới. Hoặc cũng chẳng cần. 22. Vẫn thiếu 2 tiếng nữa mới 24.

Anh Chi.

Người thực hiện: Trần Mạnh Hoàng.

Dưới đây là trao đổi giữa viahe.org và tác giả về bộ ảnh

==================

Hỏi. Tại sao anh chọn đối tượng chụp là các ma-nơ-canh? Thông điệp của bộ ảnh là gì?

Đáp. Tôi rất thích các ma nơ canh ngoài vỉa hè. Mỗi khi nhìn một ma-nơ-canh trong cửa hàng, đúng vị trí của nó thì tôi chỉ nghĩ nó là một vật dụng, nhưng khi nhìn khi vứt ra vỉa hè, tôi lại nghĩ về số phận của 1 con người. Bộ ảnh chỉ là tập hợp những cảm xúc cá nhân vẩn vơ ở những lúc khác nhau, với tôi thì không có thông điệp gì. Biết đâu với mỗi người xem nó lại mang lại một thông điệp gì đó chăng?

Hỏi. Nếu buộc phải phân loại thì anh tự xếp bộ ảnh này thuộc thể loại ảnh gì? Tại sao?

Đáp. Nếu bắt buộc phải phân loại vào các thể loại có sẵn thì chắc là đời thường, vì nó rất đời và bình thường. Nếu bắt buộc phải phân loại thì là lưu cảm (lưu lại cảm xúc). Còn nếu không nhất thiết phải phân loại, thì là ảnh thôi.

Hỏi. Các ma-nơ-canh thì không vận động và không bị ngợp trước ống kính như con người, do vậy người chụp (chắc là) có thừa thời gian để căn bố cục, ánh sáng, v.v. cho mỗi khung hình. Nhưng ảnh lại mất đi yếu tố “khoảnh khắc quyết định”. Vậy theo anh, khi đó, giá trị của mỗi bức ảnh còn lại là gì?

Đáp. Thật ra thì đúng với phần lớn mọi người. Nhưng trường hợp của tôi thì hơi khác, phần lớn các ảnh là đang đi có việc nhìn thấy, đỗ xe lại, chạy lại chụp rồi đi tiếp, phần lớn ảnh trong bộ này là chụp bằng iPhone. Mẫu thì không ngợp, nhưng chính tôi thì hơi ngợp. Vì rất nhiều người xung quanh nhìn chằm chằm, chả hiểu làm gì, sao lại đỗ xe đi chụp đống rác. Bố cục thì phần lớn là chân phương nhìn thế nào chụp trực diện thế đấy thôi. Ánh sáng thì ngẫu nhiên, phụ thuộc vào thời tiết lúc nhìn thấy. Những ma nơ canh vỉa hè thì một chốc là bị phá hỏng, hoặc cho lên xe rác. Những ma nơ canh trong cửa hàng thì một lát sau bị…mặc quần áo.

Cũng vì lí do trên tôi nghĩ ít nhiều cũng có tính “khoảnh khắc quyết định” . Tính khoảnh khắc này thể hiện chính ở sự may mắn gặp được những cảnh này ngẫu nhiên trên đường, tính quyết định thể hiện ở việc dừng xe lại chụp. Tôi nghĩ có nhiều người gặp cảnh này thì không có nhu cầu chụp ảnh, những người có nhu cầu chụp ảnh thì lại không gặp, vì cái này không phải muốn đi tìm là chụp được.

Tôi nghĩ giá trị với cá nhân tôi là cảm xúc. Với người xem có thể là tính ngẫu nhiên. Một sự ngẫu nhiên đã khó, bộ ảnh là tập hợp của nhiều sự ngẫu nhiên có cùng chủ đề còn khó hơn. Tôi nghĩ một sự thú vị ngẫu nhiên nhất định cũng có thể coi là 1 giá trị nho nhỏ trong cuộc sống.

Hỏi. Những ảnh trong bộ này có sắp đặt không? Và việc có sắp đặt hay không liệu có làm thay đổi ý nghĩa, giá trị của bộ ảnh?

Đáp. Những bộ ảnh này hoàn toàn không sắp đặt theo nghĩa thông thường, tức là thò tay vào điều chỉnh 1 số chi tiết. Cá nhân tôi cho rằng trừ ảnh thời sự cần mang tính trung thực, còn các ảnh loại khác sắp đặt cũng không thay đổi gì giá trị. Quan trọng là sắp đặt đủ khéo để người xem không biết vẫn có cảm xúc thật, hoặc có ý niệm tốt để người xem tuy biết nhưng vẫn thấy thú vị.

Cá nhân tôi quan niệm là trong mọi bức ảnh luôn có sự sắp đặt nếu hiểu theo nghĩa rộng. Việc lựa chọn góc chụp, thời điểm chụp, việc chọn ảnh, việc sắp xếp thứ tự các ảnh bản thân cũng là 1 sự sắp đặt.

Hỏi. Anh tâm đắc nhất bức nào trong bộ này, tại sao?

Đáp. Cảm xúc thì bảo cái nào cảm xúc nhất thì cũng khó. Nhưng nếu bắt buộc phải trả lời thì tôi thích bức ảnh có nhiều cái đầu trong túi ni lông. Lí do là bức ảnh đó tôi chụp khi đi về nhà, thì thấy vỉa hè hàng xóm có 2 bọc ni lông chứa toàn đầu ma nơ canh. Nhà hàng xóm của tôi là 1 nhà cắt tóc nổi tiếng, tôi có nhìn những cái đầu đấy khi mới mua về, khi phục vụ việc cắt thử của rất nhiều nhân viên mới, đem lại rất nhiều tiền cho chủ nhà, đem lại nghề nghiệp cho nhiều thợ cứng sau này. Bây giờ khi nhìn khi hết hạn sử dụng, được bó lại thành túi ni lông, bỏ ra vỉa hè, cũng có một cảm xúc khá đặc biệt.

Người thực hiện: Lê Thế Thắng.

Trải nghiệm đầu tiên của tôi ở Bangkok là hành trình từ sân bay về trung tâm thành phố bằng xe buýt. Tốc độ di chuyển của xe buýt ở Bangkok là rất cao, nhưng cũng có nhiều lúc gần như không nhúc nhích vì tắc đường hay vì đèn xanh đèn đỏ. Nắng đẹp ngỡ ngàng. Và từ cửa sổ, tôi tranh thủ ghi lại những gì nhìn thấy được.

Chỉ một tiêu cự duy nhất và những lần bấm cò máy, không nghĩ ngợi, vướng bận gì xung quanh.

Người thực hiện: Trần Thái Khương.

Bắt đầu bằng khát khao ôm trọn hoàng hôn và tình yêu, ám ảnh bởi đêm tối và cái chết; bộ ảnh “Mùa Hè Cuối Cùng” đậm chất thơ và luôn hiện hữu sự cô đơn trống trải như bản tình ca Pikunikku (1996) của Shunji Iwai. Dưới đây là vài dòng chia sẻ của tác giả:

=================

Tôi đi qua những mùa hè ở thành phố này, nơi thân thương cho tôi tình yêu. Tình yêu trai gái, tình yêu thành phố.

Tôi chia sẻ tình yêu giữa con người và thành phố này. Tôi mải miết đi tìm thời khắc mặt trời lụi tàn, để rạo rực trong lòng thưởng ngoạn cái chết nỗi vinh hiển ngắn ngủi của ban mai, để lòng hân hoan đón chào đêm tối trở lại, mong mỏi chẻ tan màn đêm, chẻ tan hoàng hôn, chia đôi bầu trời, chia đôi con đường, chia đôi thế giới cùng em. Đêm tối là không gian bao la của trí tưởng tượng, là nỗi nhớ vĩnh hằng về ánh sáng, khi tất cả chìm vào chỉ duy nhất một màu đen bất biến, tất cả sẽ chỉ còn tồn tại trong miền ký ức. Thành phố không còn là gì thực sự hiện hữu ngoài đường nét người con gái tôi yêu. Điều đó quá lớn, không nơi nào dung dưỡng nổi, không thành phố nào chứa đựng được, càng không thể có phong cảnh nào so sánh cùng.

Đêm tối về, tôi hạnh phúc vì còn được thấy ánh sáng. Ngày và đêm bất diệt làm nên ký ức. Những khung hình này ghi lại mùa hè cuối cùng của tuổi trẻ, của tình yêu lớn.

Gần đây, Vietnam Travel Photo Workshop (VTPW), do một số nhiếp ảnh gia tài năng và giàu kinh nghiệm ở Việt Nam thành lập, đã tổ chức thành công những khóa học đầu tiên về ảnh du lịch. Viahe.org xin trân trọng giới thiệu bài phỏng vấn VTPW về khóa học, khái niệm ảnh du lịch và những vấn đề liên quan. Hy vọng trong tương lai gần VN sẽ có thêm nhiều khóa học về nhiều thể loại nhiếp ảnh khác nhau, cũng do các nhiếp ảnh gia VN tổ chức ;-)

Hỏi. VTPW làm ơn tự giới thiệu?

Đáp. VTPW là Khóa học Nhiếp ảnh ngắn hạn hướng dẫn kỹ thuật chụp ảnh cơ bản, kết hợp việc chia sẻ các kỹ năng chuyên môn cần thiết, cho những người có chung niềm đam mê nghệ thuật nhiếp ảnh và yêu thích du lịch. Học viên sẽ được trau dồi các kỹ năng và kiến thức nhiếp ảnh của Phong cảnh, Chân dung, Đời sống và Đặc tả. VTPW được hướng dẫn trực tiếp bởi hai NAG Hải Thanh và James Duong, cùng Khách mời Đặc Biệt!

Hỏi. Vietnam Travel Photo Workshop, theo như cái tên, sẽ hướng tới các khóa học về “travel photos”. Có lẽ đây là một khái niệm chưa được hiểu rạch ròi trong giới nhiếp ảnh Việt Nam. Vậy thì VTPW có thể giải thích rõ hơn không? Có sự phân biệt với ảnh “phượt” và ảnh đời thường không, nếu có thì như thế nào?

Đáp. “Travel Photography” bao gồm bốn thể loại nhiếp ảnh: Phong cảnh, Chân dung, Đời sống và Đặc tả. Bốn đề tài này được pha trộn với nhau và làm nổi bật cảm giác của không gian và thời gian của mỗi nơi ta đặt chân đến, kể cả đi xa cũng như tại ngay nơi ta sinh sống. Một bộ ảnh “travel photos” thành công phải bao quát được cả bốn chủ đề nêu trên và thể hiện được cá tính của người cầm máy trong đó. Tư duy ảnh bộ chắc chắn phải được xuyên xuốt trong quá trình. Đối với Travel Photography, trước tiên bạn phải là một người đi du lịch và phải có được niềm vui trong chuyến đi. Nhiếp ảnh sẽ cộng hưởng niềm vui đó và giúp bạn lưu lại những bức ảnh đẹp, hay và ý nghĩa.

Hỏi. Đối tượng học viên chính mà VTPW hướng tới là những ai, và VTPW sẽ đem lại cho họ những gì trong và sau khi hoàn thành khóa học? VTPW có phân loại học viên (theo trình độ chụp, sở thích, quốc tịch) và tổ chức các khóa học riêng cho từng loại không?

Đáp. VTPW hướng tới các bạn yêu nhiếp ảnh và có sở thích đi du lịch. Chúng tôi quan niệm rằng, nhiếp ảnh vô giới hạn, mỗi chuyến đi lại thêm những kinh nghiệm mới và những trải nghiệm mới. Bản thân Travel Photography rất đa dạng trong đề tài và chất liệu, hoàn toàn đáp ứng được các sở thích khác nhau của các bạn yêu ảnh.

Các học viên sẽ được nâng cao kỹ năng và kiến thức nhiếp ảnh, trau dồi kinh nghiệm tác nghiệp cũng như du lịch. Nhiều người hay bị rơi vào trạng thái không cần bằng được việc chụp ảnh và việc đi chơi. Nếu tập trung sáng tác thì chuyến đi sẽ mất đi nhiều niềm vui và ngược lại. VTPW không những giúp các học viên tìm được sự cân bằng, mà còn giúp họ chụp tốt hơn cũng như có thêm nhiều niềm vui trong mỗi chuyến đi.

Hỏi. Theo VTPW, chụp “travel photos” ở Việt Nam khác với các địa điểm như châu Âu, Mỹ, TQ, Ấn Độ ở chỗ nào? VTPW có kinh nghiệm và thế mạnh gì để hướng dẫn: (i) người Việt chụp ở VN, (ii) người Việt chụp ở nước ngoài, và (iii) người nước ngoài tới VN chụp?

Đáp. Tất nhiên là rất khác, mỗi vùng đất đều có văn hóa tập quán rất khác nhau. Điều khác biệt rõ rệt nhất nằm ở thái độ của dân bản xứ nhìn nhận việc chụp ảnh. Ở Việt Nam, nhìn chung, người dân ít khi phản ứng tiêu cực với việc chụp ảnh, khi so với các nước khác. Người dân ở New York City có thể không quan tâm nhiều nếu bạn chụp ảnh họ nhưng Boston thì chắc chắn là có. Việc nghiên cứu mỗi điểm đến trước khi đi là tối quan trọng. Bên cạnh đó, thái độ của người cầm máy phải rất đúng mực và tôn trọng người dân bản xứ.

Hỏi. Trước đây (và cả bây giờ), các diễn đàn ảnh và các nhóm chơi ảnh ở Việt Nam thường tổ chức các buổi “off-line” để cùng nhau đi chơi + chụp ở một địa điểm nào đó. Các khóa học của VTPW có gì khác và liệu có tránh được tình trạng nhiều máy chụp cùng một (vài) mẫu (vẫn là đời thường) khiến cho xuất hiện nhiều bức ảnh na ná nhau?

Đáp. VTPW ý thức được việc này nên luôn có sự chuẩn bị trước mỗi chuyến đi. Hải Thanh và James Duong sẽ giao cho mỗi học viên khai thác nhiều hơn vào mối khía cạnh khác nhau, tùy vào trình độ cũng như sở thích của mỗi người; có người tập trung nhiều vào mảng văn hóa, người khác tập trung nhiều vào cuộc sống con người. Việc đó hạn chế rất nhiều tình trạng ảnh na ná nhau.

Hỏi. VTPW, ngoài các buổi đi chụp, có giúp học viên học kỹ thuật chụp, cách tiếp xúc đối tượng, cách chỉnh sửa ảnh, biên tập ảnh và xây dựng bộ ảnh không? Việc thời gian và không gian có hạn liệu có ảnh hưởng tới chất lượng bộ ảnh?

Đáp. Ngoài việc bám sát các học viên trong quá trình thực hành, sau mỗi buổi tác nghiệp, VTPW đều tổ chức một buổi hậu kỳ để hướng dẫn các học viên phương pháp chọn ảnh và tư duy ảnh bộ. VTPW cũng phân tích các bức ảnh để học viên cải thiện góc nhìn, bố cục cũng như kỹ thuật chụp.

Hỏi. Xét về khía cạnh cộng đồng và xã hội, VTPW tự thấy có thể đóng góp được gì? VTPW có biện pháp gì giúp gìn giữ về văn hóa / kinh tế / du lịch tại các địa điểm được chụp, tránh tình trạng thương mại hóa hoặc bản sắc văn hóa bị bào mòn sau khi có quá nhiều lượt khách viếng thăm + chụp ảnh?

Đáp. Đây là một vấn đề rất đáng được lưu tâm. VTPW luôn lưu ý với các học viên về vấn đề thái độ với người bản xứ cũng như tôn trọng vùng đất chúng ta đặt chân đến. Đây là điều thiết thực cần làm và là trách nhiệm của người tổ chức các chuyến đi. Sau hai khóa học vừa rồi cùng ba chuyến đi xa, đoàn học viên của VTPW thực sự đã để lại những ấn tượng tốt với con người của mỗi điểm đến.

Hỏi. Sắp tới của VTPW có hoạt động gì đặc biệt không?

Đáp. Chúng tôi mong muốn được mở rộng khoảng cách địa lý bằng cách cố gắng đi vào miền Trung, miền Nam, thậm chí các nước láng giềng thân cận. Việc này cần thời gian. Tuy nhiên, VTPW quan niệm, mỗi khóa học kết thúc sẽ là sự khởi đầu cho mỗi học viên. Chúng tôi duy trì một Group riêng trên Facebook dành riêng cho các học viên đã tham gia khóa học. Tất cả vẫn thường xuyên chia sẻ bài viết cũng như hình ảnh để tất cả vẫn có thể học hỏi.

Hỏi. VTPW có thể chia sẻ một trải nghiệm thú vị về khóa học đầu tiên của mình được không?

Đáp. Trải nghiệm thú vị thì có rất nhiều, ví dụ như chị Thanh Xuân sau 5 năm mới có cơ hội được đi xa chụp ảnh, hay như anh Quang Nguyễn đã vô cùng thích thú khi được giới thiệu về ngôn ngữ nhiếp ảnh, anh Tuấn Dũng đã bắt đầu thực hiện các bộ ảnh rất xuất sắc sau khi học xong, hay như việc các học viên được một bác lớn tuổi ở Thổ Hà mời vào nhà và giới thiệu về căn nhà cổ ba đời của bác. VTPW cho rằng, ngoài việc nâng cao kĩ năng, kiến thức, kinh nghiệm nhiếp ảnh và du lịch, điều thú vị nhất chính là được trải nghiệm trên mỗi chuyến đi và được cùng nhau bước trên mọi nẻo đường nhiếp ảnh. Đó cũng là niềm hạnh phúc lớn lao không chỉ cho Hải Thanh hay James Duong mà còn cho tất cả các học viên.

Người thực hiện: Lê Thế Thắng. Varanasi, 1/2013.

Tôi xin kể câu chuyện nhỏ bằng ảnh về một ngày, lần đầu tiên trong đời đặt chân đến bến sông Hằng ở thành phố Varanasi và chứng kiến những điều chưa từng tưởng tượng, với một cảm giác như đang trôi dạt giữa hai cõi âm dương huyền ảo.

Varanasi là thành phố thánh với lịch sử hàng nghìn năm. Cuộc sống thường nhật ở đây có những nét vô cùng độc đáo và kỳ thú. Những con phố nhỏ, cũ kĩ và chật chội là nơi sinh hoạt và đi lại của cả con người và động vật. Tất cả những con đường nơi đây đều dẫn đến dòng sông qua những bậc thang rất dài. Bởi vì, ở Varanasi, con người luôn gắn liền với dòng sông, và khi người ta kết thúc sự sinh tồn, dòng sông cũng là nơi đón nhận tất cả những gì còn lại.

Bến sông Hằng là nơi những người chết được hoả táng và sau đó được đưa đi thuỷ táng hàng ngày. Bến sông cũng là nơi những cư dân sinh hoạt, rửa tội và cầu nguyện vào mỗi sáng sớm . Đến tối, cả sông Hằng biến thành một “sân khấu” lớn của những nghi lễ linh thiêng, đậm đà bản sắc, còn bến sông là một đài lửa khổng lồ cháy suốt đêm.

Thời gian: Giữa tháng 3 tới cuối tháng 4, 2013 (10 buổi)
Hạn nộp bản đăng ký và tác phẩm: 25/2 (gửi tới hanoidoclab@gmail.com)
18g ngày 19/2: gặp mặt tại Doclab cho các bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về workshop

Workshop kết hợp giữa lý thuyết và thực hành nhiếp ảnh này nhằm giúp học viên khám phá các cách nhìn và cảm thụ hình ảnh; tìm hiểu ý nghĩa của các quá trình thực hiện tác phẩm và các cách đọc tác phẩm nhiếp ảnh.

Trong workshop, học viên sẽ 1) chủ động và thường xuyên xem tác phẩm của các nghệ sĩ nhiếp ảnh và phim đã thành danh trên thế giới, 2) tự thực hiện nghiên cứu cá nhân và trình bày trong workshop về nghiên cứu của mình và 3) thực hiện một tác phẩm cá nhân, độc lập dựa vào ý tưởng của workshop cho một triển lãm chung.

Chúng ta sẽ khảo sát tác phẩm của các nhiếp ảnh gia như Hiroshi Sugimoto, Robert Frank, William Eggleston (và một số nhà làm phim như Chris Marker, Giả Trương Kha, Nicolas Philibert) qua đó xem xét các ý tưởng của họ về sự tĩnh, ý niệm, bố cục và các cách giao tiếp thông qua hình thức thị giác.

Trong thời gian workshop, học viên sẽ thực hiện các dự án cá nhân của mình – có thể bằng nhiếp ảnh hoặc phim – để thực hiện một triển lãm nhóm. Chủ đề của triển lãm sẽ được quyết định bởi học viên và người hướng dẫn là nhiếp ảnh Jamie Maxtone-Graham, nhưng sẽ theo ý tưởng chính của workshop – chủ yếu về ý niệm, việc nhìn và ngôn ngữ thị giác cùng cách vận hành của nó.

Để đăng kí tham dự workshop này, các bạn cần thực hiện và nộp đúng thời hạn một series ảnh theo yêu cầu: 5-7 tấm ảnh theo chủ đề “Chân dung bản thân” kèm theo một trình bày ngắn gọn (statement) về tác phẩm. Hồ sơ đăng kí sẽ được tuyển chọn chủ yếu dựa vào sự sáng tạo, ý niệm và nỗ lực chứ không đánh giá về mặt kĩ thuật. Bạn có thể nộp tác phẩm ảnh hoặc phim. không yêu cầu biết Tiếng Anh (nhưng sẽ thuận lợi hơn nếu trao đổi được bằng Tiếng Anh). Lớp học sẽ gồm 10 học viên.

Workshop được tổ chức miễn phí bởi Trung tâm phim tài liệu và video thử nghiệm Hanoi DOCLAB, và được hỗ trợ bởi Quỹ Phát triển và Trao đổi Văn hóa Đan Mạch – Việt Nam (CDEF).

Người thực hiện: Lê Tùng Anh.

Mùa thu Hà Nội, ánh sáng và những ngày đẹp nhất trong năm. Chụp trong một lần ngẫu hứng đi dạo phố, 9/2012. Máy Samsung MV800.

Người thực hiện: Khổng Việt Bách.

Đường phố Varanasi, Ấn Độ. 1/2013. Chụp bằng máy Horizon Perfekt.